موانع ، پيروزمندانه گذشت . عهد رنسانس و تجديد حيات مادى و معنوى ، نخست در ايتاليا و سپس در فرانسه و سراسر ممالك اروپاى غربى آغاز گرديد . » « 1 » در اين عصر ، رفع موانع زندگى و بهبود بخشيدن به آن ، همواره در انديشهء بورژواها و هنرمندان بود . نظام پيشه‌ورى در غرب « اين نظام هنگامى بوجود آمد كه بر اثر پيدايش تدريجى امنيت در اروپاى باخترى ، اندك‌اندك ، جريان آزاد ثروت و نقل و انتقال انسانها ، لااقل در فواصل نزديك ، ميسر گرديد . اساس اين نظام ، وجود كارگران مستقل و آزادى است كه مالك ابزار و وسايل كار خود باشند . ممكن است اين پيشه‌وران آزاد ، چند مزد بگير بعنوان كاريار يا كارآموز داشته باشند . كار آنان جنبهء تخصصى دارد . محصول خود را در مقابل دريافت پول مىفروشند و مواد اوليه و وسايل كار مورد نياز خود را خريدارى مىكنند . بعبارت ديگر ، مبادلات پولى در نظام پيشه‌ورى وجود دارد . مركز كار اين پيشه‌وران معمولا در شهرهاست كه دسترسى به بازار را ميسر مىسازد و براى آنان ، مشترى فراهم مىآورد . معمولا پيشه‌وران متعلق به يك حرفه دور هم جمع مىشوند و يك نوع تمركز در فعاليت خود بوجود مىآورند . به اين ترتيب ، روستاييان به آسانى مىتوانند به آنان دسترسى پيدا كنند و نيازمنديهاى خود را برآورند . اساس كار اين پيشه‌وران بر هنر و تجربه نهاده شده كه معمولا ، نسل‌به‌نسل ، از اسلاف خود آموخته‌اند . آنها چندان در جستجوى ابداع نيستند . به ماشين و وسايل پيچيده نياز ندارند . معمولا طبق سفارشهاى قبلى كار مىكنند و سليقه و خواست مشتريان را خوب مىدانند . اين پيشه‌وران كه كار فنى خود را بر سنتهاى ديرين بنيان نهاده‌اند ، و در زندگى اجتماعى نيز چندان هوادار تحول و تغيير نيستند . بيشتر به كيفيت كار و محصول خود اهميت مىدهند تا به كسب منفعت . اين نوع زندگى اقتصادى ، در تمدنهاى مديترانه‌اى عهد عتيق از جمله يونان ، و طى قرون وسطى و عصر جديد ، تقريبا در همهء كشورهاى اروپاى باخترى وجود داشت ، و اكنون نيز با اندكى تغيير ، در بعضى از جوامع شرقى به چشم مىخورد « 2 » . » « سرمايه‌دارى ، بقاياى نظامهاى گذشته را به كلى از ميان نبرده اما آنها را دچار تغيير و تحول ساخته است . هنوز بسيارى از روستاييان ، قسمت مهمى از محصولات كشاورزى مورد نياز خود را توليد مىكنند . هنوز بسيارى از زنان ، مخصوصا در روستاها و شهرهاى كوچك ، لباسهاى خود را مىدوزند . هنوز خيلى از خانواده‌ها تعميرات كوچك خانگى را انجام مىدهند ، و حتى قسمتى از وسايل مورد نياز منازل خود را مىسازند . اين شيوهء « خوديارى » حتى در كشورى چون ايالات متحدهء امريكا ، كه داراى پيشرفته‌ترين سازمانهاى سرمايه‌دارى است ، وجود دارد . » « 3 »

--> ( 1 ) . همان . ص 28 - 27 . ( 2 ) . اصول علم اقتصاد ، پيشين . ص 61 - 60 . ( 3 ) . همان . ص 67 .